احمد بن ادريس قمى ( م 306 ق ) وى از دانشمندان و مشايخ بنام عصر غيبت و تربيت‌يافتهء مكتب علمى قم به شمار است . به گفتهء شيخ طوسى ، او محضر امام يازدهم را درك كرده ؛ ولى از آن حضرت روايت ننموده بود ، بلكه از اصحاب ائمه عليهم السّلام بسيار نقل كرده است . « 1 » در كتب رجالى او را توثيق نموده‌اند و از او به‌عنوان فقيه دانشمند و استاد گروهى از فقيهان و محدثان اين عصر ياد شده است و گويا به همين سبب ، به او لقب معلم داده بودند . نام وى در سلسله سند بيش از 280 روايت ذكر شده است . « 2 » اساتيد وى را به‌طور عمده ، بزرگان و علماى مكتب قم تشكيل مىدادند كه از آن‌ميان بايد به نام احمد بن محمد بن عيسى ، احمد بن محمد بن خالد برقى و محمد بن احمد بن يحيى قمى اشاره كرد . بيشتر روايات او را در كتاب كافى مىيابيم و از اين‌رو به نظر مىرسد كه كلينى از شاگردان خاص و نزديك او بوده و ابن ادريس آموخته‌هاى خود را به او منتقل كرده باشد . در منابعى كه به شرح‌حال او پرداخته‌اند فقط به يك كتاب از او ، به نام النوادر اشاره شد كه آن را كتابى پرفايده توصيف نموده‌اند . تنها ابن شهر آشوب ، كتاب ديگرى از وى به نام المقت و التوبيخ نام برده است . ابن ادريس در سال 306 ق در قريه‌اى در راه مكّه وفات يافت . « 3 » محمد بن حسن صفّار ( م 290 ق ) وى از اصحاب نزديك امام عسكرى عليه السّلام و در ارتباط نزديك با ايشان بود ، « 4 » به طورى كه براى يافتن پاسخ مسائل خود در ابواب فقهى ، بارها به آن حضرت رجوع مىكرد . او پاسخ اين مسائل را كه از امام عليه السّلام دريافت نموده بود در

--> ( 1 ) . طوسى ، رجال ، ص 428 . ( 2 ) . خويى ، همان ، ج 2 ، ص 36 . ( 3 ) . طوسى ، همان ، ص 428 ؛ همو ، الفهرست ، ص 64 و نجاشى ، همان ، ص 92 و خويى ، همان ، ج 2 ، ص 36 و ابن شهر آشوب ، معالم العلماء ، ذيل نام احمد بن ادريس . ( 4 ) . ر . ك : طوسى ، همان ، همان ، ص 346 .